TOLK praten met je kind!

Nieuwe Methode voor taalstimulering gericht op ouders



‘Ongeveer een kwart van de kinderen in Nederland begint aan het basisonderwijs met een taalachterstand die nadelig is voor hun latere leesvaardigheid’ zo blijkt uit promotieonderzoek naar taalachterstand van Judith Stoep (2008). Dit gegeven is schokkend. Het gaat om 200.000 tot 250.000 kinderen (CBS 2007 en Sardes 2005). Voor het bieden van onderwijskansen wordt het daarom hoog tijd dat we alle krachten bundelen. Een van de conclusies van Stoep is: ‘De achterstand is te verkleinen als ouders thuis de taalvaardigheid en beginnende geletterdheid van hun kind al op jonge leeftijd stimuleren’ Aanpak op jonge leeftijd daar draait het dus om voor schoolsucces.


TOLK praten met je kind! is een nieuwe methode voor taalstimulering gericht op ouders van kinderen die in de taalontwikkeling worden bedreigd. Het maakt gebruik van film. TOLK bestaat uit een algemeen motiverende film, acht themafilms over de maandthema’s van het peuter en kleuteronderwijs, een handleiding met kijkvragen, en reminders in de vorm van posters en stickers. De films laten zien en horen hoe je thuis in gesprek kunt gaan over wat ook op school aan de orde is. Ze bieden een model waaraan ouders hun gedrag kunnen spiegelen. TOLK praten met je kind! is te gebruiken bij oudersessies in het onderwijs, (preventieve) gezondheidszorg, jeugdzorg en instellingen voor maatschappelijke emancipatie.

Ouderbetrokkenheid is een weerbarstig probleem
Wie in het onderwijs werkt weet dat het een hele toer is om ouders bij het leerproces te betrekken. Dat taalvaardigheid en schoolsucces samenhangen is bij ouders wel bekend. Dat ze in het proces een belangrijke rol spelen hebben ouders al vaak gehoord. De ervaring leert bovendien dat ouders ervan dromen dat hun kind dokter of advocaat wordt. Ambities genoeg. Echter hoe graag ouders hun kinderen ook kansen willen bieden, de praktijk van alle dag blijkt weerbarstig. Geen tijd, onrust, geen aandacht, andere ideeën over opvoeding, geen voorbeelden; het zijn in grote lijnen de redenen waarom ouderbetrokkenheid moeizaam van de grond komt. Bovendien denken veel ouders: ‘Leren doe je toch op school’.
Scholen redden het echter niet zonder de inspanningen van ouders. Ouders realiseren zich vaak niet dat je leert praten in het gesprek van alledag. Leerkrachten en hulpverleners zoeken in de ouder daarom tevergeefs een partner. Adviserende folders, flyers, klappers voor informatie-uitwisseling, schriftjes met opdrachten….ze raken zoek in de wirwar van de huishouding of verdwijnen in de prullenbak uit weerzin tegen de ‘bemoeizucht’ van school.


Met film kun je naast de ouder gaan staan
Het zoeken was derhalve naar een werkwijze die aansluit bij de dagelijkse werkelijkheid van ouders. Een methode die een model biedt waaraan ouders hun gedrag kunnen spiegelen. Een leerweg die weinig beroep doet op mondelinge of schriftelijke taalkennis van het Nederlands. Een werkwijze die het kritische oog van de hulpverlener niet zo laat voelen. Film leek een uitstekend medium om tegemoet te komen aan deze eisen. Met film is het mogelijk om naast de ouder te gaan staan. Samen kijken en samen ontdekken hoe het moet. Zo ontstond de methode TOLK praten met je kind!. Doel is verandering van het taalaanbod. Want waarom stromen de meeste kinderen zonder problemen het basisonderwijs in en andere niet. Ouders maken het verschil zo blijkt uit het onderzoek van Judith Stoep. Sommige ouders zijn gevoeliger voor de initiatieven van hun kinderen dan andere ouders. Zij zijn beter in staat aan te haken bij de belangstelling van hun kind. Hun taalaanbod is rijker en gevarieerder. Het gaat vaak om hoger opgeleide ouders. Onder zulke omstandigheden ontdekken kinderen eerder de abstractere vormen van taal die ook zo kenmerkend zijn voor het taalgebruik op school (regiegroep 1 fase taalforum 2000-2008). e In de films van TOLK staat het rijke en gevarieerde taalaanbod model voor alle ouders.



TOLK praten met je kind!
TOLK praten met je kind! richt zich op ouders van jonge kinderen; kinderen in de taalgevoelige periode. Het bestaat uit films over de maandthema’s van het peuter- en kleuteronderwijs zoals: mijn lichaam, eten, school, thuis, boodschappen en zo meer. De films laten ouders zien en horen hoe je in het dagelijks leven op een eenvoudige en effectieve manier in gesprek kunt gaan met je kind over de thema’s van school. In de handleiding staan kijkvragen om de wisselwerking te bevorderen. Zo wordt een brug geslagen tussen school en thuis. De methode kent ook reminders in de vorm van stickers. Want weten hoe je overal in gesprek kunt gaan met je kind is niet genoeg, je moet het ook dagelijks doen.

De naam TOLK daar draait het om
De naam TOLK vormt de sleutel tot de methode. TOLK staat voor Taal aanbieden, Overnemen, Luisteren en Kijken. De naam heeft het Engelse woord ‘to talk’ in zich en verwijst zo naar praten met je kind!. TOLK suggereert ook vertalen. Vertalen van de gedachten van het kind in woorden. In de films wordt de betekenis van de letters duidelijk gemaakt. Door icoontjes worden de TOLK momenten geaccentueerd. Aan het woord TOLK denken moet voor ouders voldoende zijn om te weten wat van hen verwacht wordt. De reminders helpen daar extra bij.

Waarom zou ik TOLK praten met je kind! gebruiken
Omdat de films van TOLK praten met je kind! invulling kunnen geven aan ouderbijeenkomsten en individuele oudergesprekken. De methode is gebruiksvriendelijk want er is weinig voorbereiding nodig voor sessies. Praten met je kind vraagt bovendien geen extra tijd van ouders. Praten kun je overal en altijd. Dat maakt het gemakkelijker om ouders te motiveren aan de slag te gaan. Want of het nu ouders, leerkrachten, onderwijsondersteuners of werkers in de jeugdzorg betreft, iedereen heeft het druk. Iets nieuws moet daarom gemakkelijk te hanteren zijn. Alle professionals die met jonge kinderen werken kunnen de films gebruiken. Certificering is niet nodig.
Kinderen onderwijskansen bieden, dat willen we toch allemaal?


TOLK praten met je kind! is ontwikkeld door Palet, Adviseurs Diversiteit, Cinop, Centrum voor Innovatie van Opleidingen en KLIK-Onderwijsondersteuning.
Voor meer informatie en bestellingen: www.tolkinfo.nl
TOLK kwam tot stand dankzij de financiële bijdrage van:
Provincie Noord Brabant, Het Oranjefonds, Stichting Kinderpostzegels
Het D/M fonds voor goed spreken beheerd door het Prins Bernhard Cultuurfonds,
Het Damsté-Terpstrafonds.

http://www.tolkinfo.nl/